o

  o

 

Το παγκόσµιο φόρουµ για τη µετανάστευση και την ανάπτυξη (GFMD) ξεκίνησε από την Γενική Συνέλευση των Ηνωµένων Εθνών τον Σεπτέµβριο του 2006, ως «προσπάθεια διεθνούς συντονισµού σε κυβερνητικό επίπεδο για την ορθή διαχείριση της µετανάστευσης». Το πρώτο GFMD πραγµατοποιήθηκε στις Βρυξέλλες τον Ιούλιο του 2007 και το δεύτερο στις Φιλιππίνες, τον Oκτώβριο του 2008.

O υφυπουργός Εσωτερικών, Θ. Νάκος, αναλαµβάνοντας τη διοργάνωση του 3ου GFMD στην Αθήνα, τόνισε πως «η µετανάστευση στην εσωτερική µας πολιτική θεωρείται πλέον εργαλείο ανάπτυξης και υπ’ αυτήν την έννοια η µεταναστευτική πολιτική µας στοχεύει στην ορθολογική διαχείριση των µεταναστευτικών ροών».

Είναι χαρακτηριστικό ότι στο GFMD δεν αναφέρονται σε «παράνοµη» και «νόµιµη» µετανάστευση, αλλά σε «ρυθµισµένη» (regulated) ή όχι.

 

Το κείμενο που ακολουθεί γράφτηκε ως αντίλογος στο 3ο παγκόσμιο φόρουμ για τη μετανάστευση και την ανάπτυξη (GFMD2009) που πραγματοποιείται στις 4-5 Νοέμβρη 2009 στην Αθήνα (προηγείται στις 2-3 Νοέμβρη μια συνάντηση της “κοινωνίας των πολιτών”, χρηματοδοτημένη από το ίδρυμα Ωνάσση).

Το κείμενο επιχειρεί να φωτίσει μερικά σημεία που διατηρούνται εσκεμμένα σκοτεινά, όπως “τα γενεσιουργά αίτια της μετανάστευσης, υπό το φως της τρέχουσας παγκόσμιας οικονομικής κρίσης” (θέμα της 1ης στρογγυλής τράπεζας του GFMD2009) ή οι “στρατηγικές (...) για την κυκλοφορία των μεταναστών καθώς και τη διασύνδέσή τους με την ανάπτυξη” (θέμα της 2ης στρογγυλής τράπεζας) και οι “συνεχιζόμενες προσπάθειες πολιτικής και θεσμικής συνοχής” (θέμα της 3ης στρογγυλής τράπεζας).

 

Τα θέµατα του 3ου GFMD είναι:
1) η ένταξη της µετανάστευσης στους αναπτυξιακούς σχεδιασµούς µε έµφαση στη µετανάστευση στο πλαίσο της κρίσης,
2) η ενσωµάτωση στις χώρες άφιξης και η προώθηση της κυκλικής µετανάστευσης,
3) η ενοποίηση θεσµών και πολιτικής στις χώρες προέλευσης και άφιξης.

Μετά την Αθήνα, το επόµενο GFMD θα πραγµατοποιηθεί το 2010 στο Μεξικό.

 
     
 
1
  

Από τη σιωπηλή σφαγή
μέσα και έξω από τα σύνορα της Ευρώπης
στην εξωτερίκευση των συνόρων
     

Μετά το 1990, πάνω από 15.000 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους προσπαθώντας να περάσουν τα τείχη της Ευρώπης-Φρούριο.
Tον Αύγουστο του 2009, σε ένα µόνο ναυάγιο, κοντά στη Λαµπεντούσα της Ιταλίας, υπήρχαν 75 νεκροί.

Τις ίδιες µέρες, τουλάχιστον 20 Σοµαλοί πρόσφυγες δολοφονήθηκαν από τη λιβυκή αστυνοµία κατά την αποτυχηµένη τους απόπειρα απόδρασης από στρατόπεδο κράτησης στην Γκανφούντα, όπου κρατούνταν επειδή δεν είχαν χαρτιά.

  

Αυτό εννοούν όταν μιλούν για “συνεχιζόμενες προσπάθειες πολιτικής και θεσμικής συνοχής”.

Μετά τα χιλιάδες θύματα στα σύνορα από τα μέσα της δεκαετίας του ’80, η κύρια στρατηγική της Ε.Ε. τα τελευταία χρόνια για την κυκλοφορία τους είναι η δημιουργία μίας ζώνης καθαρτηρίου εκτός των συνόρων της.

Η στρατηγική της Ιταλίας, της Μάλτας και της Ισπανίας, χωρών εισόδου από την Αφρική, υπήρξε η ανάθεση της κράτησης και εξόντωσης (με άλλα λόγια μιας ευγονικής “φυσικής επιλογής” του απαραίτητου εργατικού δυναμικού) των μεταναστών σε προκεχωρημένα φυλάκια της ΕΕ (Λιβύη, Μαρόκο, Αίγυπτο, Τυνησία) με σημαντικά ανταλλάγματα σε know-how, όπλα, αεροδρόμια και ξενοδοχεία.

Εντωμεταξύ η Ελλάδα επιδιώκει αντίστοιχους διακανονισμούς αναχαίτισης μεταναστών με την Τουρκία, πολύ απαιτητικότερο συνομιλητή, ενώ η Κύπρος, η Ουκρανία και η ανατολική Ευρώπη εφαρμόζουν την ολοκληρωτική πολιτική της σιωπής.

 

     
 
2
  

Η ολομέτωπη επίθεση στους μετανάστες
γίνεται με μόνο στόχο,
όχι την εξαφάνιση των μεταναστών από την Ευρώπη,
αλλά την ανακύκλωσή τους
     

Τον Oκτώβρη του 2008, στη σύνοδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες, επικυρώθηκε το «Ευρωπαϊκό Σύµφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο» σύµφωνα µε το οποίο από το 2011 θα ισχύει η µπλε κάρτα που θα ισοδυναµεί µε άδεια παραµονής και εργασίας ενός έως τεσσάρων ετών. Μετά από 18 µήνες o µετανάστης θα µπορεί να µετακινείται σε άλλη χώρα-µέλος, σε αντίστοιχη θέση εργασίας, αν υπάρχει προσφορά. Εισάγεται η έννοια της «κυκλικής µετανάστευσης»: η θέση εργασίας παραµένει σταθερή, ο εργαζόµενος αλλάζει κάθε τέσσερα χρόνια.

Σύµφωνα µε την έρευνα των Ηνωµένων Εθνών, η Ιταλία θα χρειαστεί να αποδεχτεί 9 εκατοµµύρια µετανάστες έως το έτος 2025 -δηλαδή, περίπου 300.000 κάθε χρόνο- ώστε να διατηρήσει τον ενεργό πληθυσµό της στα επίπεδα του 1995, η Γερµανία 14 εκατοµµύρια -500.000 κάθε χρόνο- η Γαλλία 2 εκατοµµύρια και, γενικότερα, η Ευρωπαϊκή Ενωση γύρω στα 35 εκατοµµύρια. Αν οι Ευρωπαίοι θέλουν να διατηρήσουν την αντιστοιχία των γηραιών ατόµων προς τους ενεργούς εργάτες τους στα επίπεδα του 1995, η ΕΕ θα χρειαστεί 135 εκατοµµύρια µετανάστες έως το 2025.

  

Αυτό εννοούν όταν μιλούν για τη “διασύνδεση των στρατηγικών μετανάστευσης με την ανάπτυξη”.

Η “αναπτυξιακή πολιτική” για τους μετανάστες γίνεται για τον έλεγχο (FRONTEX, στρατόπεδα συγκέντρωσης) και τη ρύθμιση (5ετής κυκλική άδεια μετανάστευσης, κατάργηση του ασύλου) των ροών των μεταναστών ώστε να παραμένει σταθερή η αναλογία παραγωγικού-μη παραγωγικού πληθυσμού στις χώρες της Ευρώπης – έτσι ώστε να ελέγχονται και να ρυθμίζονται αντίστοιχα οι δείκτες της “ανάπτυξης”, δηλαδή της συστηματικής αιμοβόρας υφαρπαγής πόρων και ζωών, χώρων και χρόνων.

Σύμφωνα με την Αναφορά του Τμήματος Πληθυσμού των Ηνωμένων Εθνών για την “κυλιόμενη μετανάστευση”, αν η ΕΕ θέλει να διατηρήσει την αναλογία παραγωγικού/μη παραγωγικού πληθυσμού του 1995, θα χρειαστεί 135 εκατομμύρια μετανάστες ως το 2025. To δημογραφικό ζήτημα είναι η μία μόνο όψη του ζητήματος.

Ο νεοφιλελευθερισμός στην Ευρώπη προϋποθέτει ένα εργατικό δυναμικό αποδυναμωμένο και αποσταθεροποιημένο. Το κεφάλαιο δεν επιζητεί “επιλεγμένους” και “ρυθμισμένους” μετανάστες μόνον επειδή χρειάζεται περισσότερους εργάτες. Επιλέγει τους μετανάστες γιατί είναι αδύναμοι, ανοργάνωτοι, κακοπληρωμένοι εργάτες για τους οποίους δεν απαιτείται ούτε ασφάλεια στους εργασιακούς χώρους, ούτε περίθαλψη, ούτε σύνταξη. Με άλλα λόγια, είναι εργάτες πολύ φτηνότεροι και χωρίς διεκδικήσεις. Σε όλη την Ευρώπη υπάρχουν πολύ υψηλοί δείκτες ανεργίας (τα επίσημα στοιχεία είναι συνήθως μικρότερα από τα πραγματικά), όμως οι θεσμικά αναγνωρισμένοι ως άνεργοι είναι πολύ πιο ακριβοί εργάτες από ό,τι οι μετανάστες.

Προς το συμφέρον του κεφαλαίου είναι να διατηρεί την ανεργία υψηλή, γιατί έτσι συντηρείται ένα κλίμα ξενοφοβίας (''το πλοίο είναι γεμάτο'' ήταν το αντιμεταναστευτικό σύνθημα τη δεκαετία του ’30) που επιτρέπει στο κράτος να συνεχίζει την ευγονική διαχείριση, με επίσημη δικαιολογία τα δημογραφικά δεδομένα (''το πλοίο είναι άδειο'').

     
     
 
3
  

Κρίση είναι το ίδιο το σύστημα του κέρδους,
όχι οι μερικές του δυσλειτουργίες

     

Για μια σε βάθος ανάλυση για την «κρίση», βλ. Midnight Notes and Friends. Promissory Notes: From Crisis to Commons («Υποσχετικές επιστολές, από την Kρίση στην Κοινότητα») 2009.

 

Αυτό αποσιωπούν όταν μιλούν για “τα γενεσιουργά αίτια της μετανάστευσης, υπό το φως της τρέχουσας παγκόσμιας οικονομικής κρίσης”.

Δεν ονόμασαν κρίση, αλλά “εμφύλιες συρράξεις” τους πολέμους για τις πρώτες ύλες στην Αφρική, θεωρούν, όχι κρίση, αλλά “αναπτυξιακές απώλειες” τους θανάτους στην ανατολική Ευρώπη μετά το ’89, ή τις αυτοκτονίες των ινδών αγροτών που υπερχρεώθηκαν στις πολυεθνικές…

Κρίση γι’ αυτούς είναι μόνο μια κάπως απότομη ύφεση της δυνατότητας αισχροκέρδειας. Έτσι, στην ενεργειακή κρίση η απάντηση είναι τα πυρηνικά, στη διατροφική κρίση τα μεταλλαγμένα και στην οικονομική κρίση η επίθεση στα εργασιακά δικαιώματα και τους μετανάστες.

Δεν λένε ότι ο ίδιος ο καπιταλισμός είναι ένας κύκλος παραγωγής και διαχείρισης κρίσεων: Για το παγκόσμιο κεφάλαιο οι συνεχείς ''κρίσεις'' είναι κυκλικές ευκαιρίες για δομικές αναδιαρθρώσεις. Το κεφάλαιο δεν διαχειρίζεται απλά τις κρίσεις, τις διευθύνει. Ο καπιταλισμός είναι η εγγενής κρίση που καταστρέφει την ανθρωπότητα και τον πλανήτη.
     
     
 
4
  

Οι μεταναστευτικές ροές δεν είναι ένα καπρίτσιο της ιστορίας, είναι προϊόν του τέταρτου παγκόσμιου πολέμου
     

Μετά την κατάρρευση του λεγόµενου κοµµουνιστικού στρατοπέδου ο νεοφιλελεύθερος καπιταλισµός πραγµατοποίησε µια επέλαση χωρίς προηγούµενο σε όλα τα µήκη και τα πλάτη του πλανήτη, µε τη µορφή των δοµικών αναδιαρθρώσεων και την πολιτική του χρέους προς το ∆ΝΤ αλλά και κυριολεκτικών τοπικών πολέµων για την αρπαγή πρώτων υλών και την δηµιουργία υποτιµηµένου εργατικού δυναµικού. Στους πολέµους για τον έλεγχο των πρώτων υλών στην Αφρική τα τελευταία 15 χρόνια έχουν σκοτωθεί πάνω από 12.000.000 άνθρωποι. Στο Iράκ, ο αριθµός των νεκρών από την έναρξη των πολεµικών επιχειρήσεων µέχρι σήµερα κυµαίνεται από 100.000 (σύµφωνα µε το Iraq Body Count) έως 1.000.000 (σύµφωνα µε την έρευνα της Opinion Research Business). Στο Αφγανιστάν οι νεκροί είναι δεκάδες χιλιάδες – δεν υπάρχουν ακριβή στοιχεία. Η αποστολή του OΗΕ στο Αφγανιστάν (UNAMA) αναφέρει 1.013 θανάτους πολιτών από την 1η Ιανουαρίου έως τις 30 Ιουνίου 2009.

  

Στον τέταρτο παγκόσμιο πόλεμο, μετά την Αλ Κάιντα και τα “διεθνή κυκλώματά” της, ως νέος εχθρός προβάλλονται σταδιακά οι “παράνομοι μετανάστες”.

Μετά την κατάρρευση του λεγόμενου κομμουνιστικού στρατοπέδου, o στρατιωτικός νεοφιλελευθερισμός* πραγματοποίησε μια επέλαση χωρίς προηγούμενο σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του πλανήτη, με δομικές αναδιαρθρώσεις και την πολιτική του χρέους προς το ΔΝΤ αλλά και με θερμούς τοπικούς πολέμους για τη λεηλασία πρώτων υλών και τη δημιουργία υποτιμημένου εργατικού δυναμικού.

Οι νεκροί του παγκοσμίου πολέμου ενάντια στους φτωχούς είναι περισσότεροι από τα 15 εκατομμύρια νεκρούς του πρώτου παγκοσμίου πολέμου – και η αιματοχυσία συνεχίζεται.

 

* Για τον ορισμό και μια ανάλυση του όρου στο ιστορικό του πλαίσιο, βλ. Retort, Afflicted Powers: Capital and Spectacle in a New Age of War («Καταπονημένες Δυνάμεις: Κεφάλαιο και Θέαμα στη Νέα Εποχή του Πολέμου») 2005.
     

     
 
5
  

Φασισμός είναι η ποσόστωση του ανθρωπισμού

     

 

  

Η νεοφιλελευθεροποίηση της ''παλιάς'' Ευρώπης και η μετατροπή όλων των κοινωνικών και οικονομικών σχέσεων σε μια ιδιωτικοποιημένη αρένα εξατομικευμένων και αλλοτριωμένων ανταγωνισμών έχει προκαλέσει την απώλεια κάθε έννοιας κοινότητας.

Οι άνθρωποι στην Ευρώπη του νεοφιλελευθερισμού δεν νιώθουν τίποτε κοινό μεταξύ τους, πως θα νιώσουν κάτι κοινό με τους μετανάστες;

Ο ιδεολογικός εκφασισμός της κοινωνίας είναι απλά η πιο φανταχτερή εκδοχή του φάσματος της ποσοτικής αντίληψης για τους άλλους: είναι πολλοί, δεν χωράμε, πώς θα τους χρησιμοποιήσουμε, χρειαζόμαστε περισσότερες φυλακές...

Στον καθημερινό λόγο έχουν επιβληθεί οι χειρότερες πτυχές της κυρίαρχης διαχειριστικής ιδεολογίας – αφού αυτές δίνουν στους νευρωτικούς υπηκόους της Ευρώπης κάποια ψευδαίσθηση ελέγχου και εξουσίας.

Από την αποστασιοποιημένη φιλανθρωπία ως την εξόντωση, όλες οι αναφορές στους μετανάστες μετρούν το μέγεθος της ανοχής του καθένα, σαν να ήταν χρηματιστηριακή μετοχή. Έτσι, από τη λογική της διαχείρισης του άλλου στον απόλυτο εκφασισμό δεν είναι απλά μικρό το βήμα.

Η ποσοτική διαχειριστική ιδεολογία είναι και η ίδια ελαστική και διαχειρίσιμη: Ξεκινά από τις προτάσεις για αναπτυξιακή βοήθεια στις χώρες προέλευσης των μεταναστών, προχωρά στην παράταση της υπομονής με τη ροζ κάρτα ή τα διαπολιτισμικά προγράμματα, υποχωρεί στο να διαπραγματεύεται και τα στοιχειώδη δικαιώματα ανήλικων προσφύγων χωρίς χαρτιά και φτάνει έως τη μηδενική ανοχή των πογκρόμ.

Το καλοκαίρι, οι φασίστες περιπολούσαν στους δρόμους και επιτίθενταν σε μετανάστες στην Ελλάδα και την Ιταλία, το φθινόπωρο η σουηδική προεδρία της Ε.Ε. ''θα θέσει την προστασία στο επίκεντρο της πολιτικής για το άσυλο'' όπως δήλωσε. Οι δύο φαινομενικά αντίθετες στάσεις αποτελούν τμήμα της ίδιας διαδικασίας εξανδραποδισμού.

     
     
 
6
  

Το έξω ήρθε μέσα για να ξαναθέσει το κοινωνικό ζήτημα
     

 

  

Το Αφγανιστάν ήρθε στην πόρτα μας, το Ιράκ ήρθε στην πόρτα μας, η Σομαλία, η Ρουάντα, το Κογκό, η Ερυθραία, το Μπαγκλαντές, η Νιγηρία, όλες οι ιστορίες, όλοι οι αυτόπτες μάρτυρες των εγκλημάτων του καπιταλισμού μας κοιτούν κατάματα.

Και τους κοιτούμε κι εμείς. Στην Ιταλία ο κίνδυνος να αναζωπυρωθεί το κοινωνικό κίνημα με τους μετανάστες ήταν για μια στιγμή ορατός.

Γιατί την ώρα που τους κοιτούμε, αυτούς που δεν έρχονται από το πουθενά, αναρωτιόμαστε μήπως μπορούμε να αλλάξουμε αυτό που είμαστε, απόλυτα υπεύθυνοι για αυτούς.

Αν η αντιμεταναστευτική υστερία είναι λοιπόν προσπάθεια διαχείρισης του κοινωνικού ανταγωνισμού, οι μετανάστες δεν έχουν να πάθουν τίποτε χειρότερο από αυτά που ήδη παθαίνουν, δεν έχει διαφορά αν θα πεθαίνουν στην Ερυθραία, στη Λιβύη, ή στην Ελλάδα.

Από την άποψη της ελευθερίας εμείς έχουμε πολύ περισσότερα να χάσουμε – ή έχουμε μια ευκαιρία να κερδίσουμε.
     
     
 
7
  

Mια ευκαιρία ζωής στη χωματερή της επαγγελίας
     

Έκκληση για πολιτική ανυπακοή

...Aυτήν τη στιγµή, η αλληλεγγύη στους ‘χωρίς χαρτιά’ αποκτά µια σπουδαιότητα πρωταρχική: Καταδεικνύει ότι οι κατασταλτικοί νόµοι ενός Κράτους στην υπηρεσία του καπιταλισµού που καταστρέφει τη γη, είναι άκυροι και ανίσχυροι, αφού αυτό που διακυβεύεται είναι, όχι η επιβίωση κάποιων κυνηγηµένων ζώων, αλλά η ζωή η ίδια. Η ζωή του ατόµου και η ζωή της κοινωνίας, η ζωή που καταστρέφεται από την καπιταλιστική απληστία. Η αλληλεγγύη στους ‘χωρίς χαρτιά’ εκφράζει τη βούληση για µια αλληλεγγύη ευρύτερη, για ένα κίνηµα που ενώνει στον ίδιο αγώνα εκείνους που, απηυδισµένοι από τις πελατειακές πολιτικές της αριστεράς και της δεξιάς, συνειδητοποιούν ότι είναι καιρός να αντιπαραθέσουν σε µια συνταγµατική δηµοκρατία διεφθαρµένη την άσκηση της άµεσης δηµοκρατίας.

Αργά αλλά σταθερά αναδύεται σήµερα η ιδέα ότι το ανθρώπινο θα υπερισχύσει της βαρβαρότητας και της αδικίας. Αν δεν εγκαταλείψουµε την οικονοµική πραγµατικότητα για να δηµιουργήσουµε µια πραγµατικότητα ανθρώπινη, θα επιτρέψουµε γι’ άλλη µια φορά τη διαιώνιση της εµπορευµατικής βαρβαρότητας. ∆εν υπάρχει έξοδος από την κρίση παρά µόνο µέσα από την εξάπλωση στην πράξη της παρακάτω γενικής αρχής: Το ανθρώπινο προηγείται της οικονοµίας. Μπρος στην υπεράσπιση του άντρα, της γυναίκας, του παιδιού και της φύσης ανακαλούνται και ακυρώνονται οι νόµοι του εµπορίου.

Raoul Vaneigem, 6 Μαΐου 2009

  

Δεν έχουμε να προτείνουμε τρόπους κατανομής στις φυλακές, στους οίκους ανοχής, στα εργοστάσια-κάτεργα, στα ναυάγια-φαντάσματα, στους μισθοφορικούς στρατούς, στις χωματερές, τις οικοδομές, τη φύλαξη των ηλικιωμένων, των αρρώστων και των παιδιών μας.

Ζούμε σ’ έναν πλανήτη-σφαγείο και έχουμε μια ευκαιρία να πάψουμε να διαλέγουμε ανάμεσα στην πόλεμο και την “ανάπτυξη”, την απόγνωση και την πολιτισμένη λήθη, τον θάνατο και την παράνοια του ανταγωνισμού. Io non respingo*, “πολιτική ανυπακοή στο όνομα της ανθρώπινης αλληλεγγύης”**.

Δεν έχουμε λοιπόν προτάσεις για τη διαχείριση του προβλήματος. Αρνούμαστε να προσφέρουμε ''λύσεις''. Δεν έχει νόημα να μιλάμε για λύσεις αν δεν προσδιορίζουμε το πρόβλημα. Και το πρόβλημα είναι ο τρόπος που ζούμε.

 

Δίκτυο Clandestina, Θεσσαλονίκη

Joseph Matthews (συλλογικότητα Retort, Σαν Φρανσίσκο)
Iain Boal (συλλογικότητα Retort, Λονδίνο)

George Caffentzis (συλλογικότητα Midnight Notes, Μέιν)
Sylvia Federici (συλλογικότητα Midnight Notes, Νέα Υόρκη)

Ernest Larsen, συγγραφέας, Νέα Υόρκη
Sherry Millner, σκηνοθέτης Νέα Υόρκη
Zelimir Zilnik, σκηνοθέτης, Νόβι Σαντ
Andrej Grubacic, κοινωνιολόγος, Βελιγράδι, Σαν Φρανσίσκο

 

 

* Βλ. την πανιταλική καμπάνια ενάντια στις απελάσεις την περίοδο της επίσκεψης του Καντάφι στην Ιταλία (10-12 Iούνη 2009), http://fortresseurope.blogspot.com/2006/01/io-non-respingo-campagna-nazionale-dal.html

** Βλ. Raoul Vaneigem, «Κάλεσμα σε πολιτική ανυπακοή», (“Αppel à la désobéissance civile”), Siné Hebdo, No 35, 6 Μαΐου 2009.

     

 
  o

  o