KEIMENA

14 Απρίλη: Εξαγγέλεται η δημιουργία 11 κέντρων απέλασης!

Τη δημιουργία 11 κέντρων απέλασης (ΚΕΠΥ-Κέντρα Πρώτης Υποδοχής, όπως κατ' ευφημισμό τα αποκαλούν) ανακοίνωσε σήμερα η κυβέρνηση. Παραθέτουμε στη συνέχεια σχετικό δημοσίευμα από την ''Ελευθεροτυπία''

Ριζοσπαστικές αλλαγές στο καθεστώς κράτησης και μεταχείρισης των αλλοδαπών που εισέρχονται ή ζουν παράνομα στη χώρα, προωθεί η κυβέρνηση. Ιδρύονται Κέντρα Πρώτης Υποδοχής (ΚΕΠΥ), τα οποία θα αντικαταστήσουν τα σημερινά απαράδεκτα και απάνθρωπα, όσον αφορά τις συνθήκες κράτησης, στρατόπεδα συγκέντρωσης μεταναστών στα σύνορα.

Στα νέα κέντρα (αποκαλούνται και Screening Centres) θα οδηγούνται υποχρεωτικά όλοι οι παράνομοι μετανάστες, όχι μόνο όσοι συλλαμβάνονται στα σύνορα, αλλά και εκείνοι που εντοπίζονται στην ενδοχώρα, προκειμένου να περάσουν από τη διαδικασία της καταγραφής και του διαχωρισμού.

Τα στοιχεία των αλλοδαπών θα καταγράφονται, οι ίδιοι θα δακτυλοσκοπούνται υποχρεωτικά, ενώ θα περνούν από ιατρικές εξετάσεις και θα τους προσφέρονται οι απαραίτητες ιατρικές φροντίδες. Μόλις διαπιστωθεί το νομικό καθεστώς τους (π.χ. εάν είναι ανήλικοι ή χρήζουν προσφυγικής προστασίας), θα κατατάσσονται σε κατηγορίες ανάλογα με το «προφίλ» τους και στη συνέχεια θα αποφασίζεται η περαιτέρω τύχη τους (απέλαση ή ενεργοποίηση της διεθνούς προστασίας).

Για να συμβούν όλα αυτά, θα αναστέλλεται η άσκηση ποινικής δίωξης κατά του αλλοδαπού μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία καταγραφής του στα ΚΕΠΥ και να προσδιοριστεί το καθεστώς που θα τον διέπει.

Ολοι οι αλλοδαποί που θα φιλοξενούνται στα νέα Κέντρα Πρώτης Υποδοχής, θα τελούν υπό καθεστώς προσωρινής, ολιγοήμερης κράτησης, η οποία θεωρητικά δεν θα ξεπερνά τις 15 ημέρες (αντί του εξαμήνου που ισχύει σήμερα ως ανώτατο όριο). Προτείνεται να υπάρξει νομοθετική ρύθμιση η οποία να επιτρέπει στον τοπικό αστυνομικό διευθυντή να αποφασίζει διοικητικά την επιβολή της κράτησής του αλλοδαπού. Στον ίδιο βαθμό θα πρέπει να προβλεφθεί και μικρότερη σχετικά ευθύνη των αστυνομικών-φυλάκων σε σχέση με τις αυστηρές ποινικές ευθύνες που ισχύουν για την απόδραση ενός ποινικού κρατουμένου.

Παράλληλα, οι κρατούμενοι-αλλοδαποί θα μπορούν να ασκούν ελεύθερα όλα ή σχεδόν όλα τα δικαιώματα της επικοινωνίας με φίλους, συγγενείς, δικηγόρους και διερμηνείς, ενώ θα δικαιούνται και μικρή άδεια απουσίας.

Αυτά προβλέπει, σε γενικές γραμμές, η αναλυτική πρόταση της επιτροπής εμπειρογνωμόνων προς το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη. Στην επιτοπή συμμετείχαν πολλές ΜΚΟ που ασχολούνται με τα δικαιώματα προσφύγων και μεταναστών. Σύμφωνα με το σχέδιο, οι ΜΚΟ αυτές θα έχουν αυτοδικαίως πρόσβαση στα κέντρα υποδοχής.

Μέχρι τώρα, όλα τα κέντρα φιλοξενίας έχουν ασαφές νομικό καθεστώς. Φυλάσσονται από την ΕΛ.ΑΣ., δεν διοικούνται από κανένα φορέα και χρηματοδοτούνται μέσω των νομαρχιών από το υπουργείο Εσωτερικών. Από αυτά απουσιάζουν συνήθως οι διερμηνείς ενώ οι δικηγόροι, οι ΜΚΟ και οι σύλλογοι προστασίας των προσφύγων είναι ανεπιθύμητοι.

Αυτό έχει αποτέλεσμα να μη γνωρίζει κανείς τις πραγματικές ανάγκες τους και πολλοί να αντιμετωπίζουν τον σοβαρό κίνδυνο επαναπροώθησης (αυτόματη απέλαση με συνοπτικές διαδικασίες) στις χώρες καταγωγής τους, από τις οποίες έφυγαν για να αποφύγουν διώξεις και βασανιστήρια!

Είναι χαρακτηριστικό ότι για κανένα από τα λειτουργούντα σήμερα κέντρα κράτησης μεταναστών δεν έχει εκδοθεί η κοινή υπουργική απόφαση που προβλέπεται για την επίσημη σύστασή τους!

Τα κέντρα νέου τύπου έρχονται να συμπληρώσουν τον άκρως ελλειμματικό χάρτη προστασίας και παροχής βοήθειας στους αλλοδαπούς που, σε συνδυασμό με την πλήρη αποδόμηση των διαδικασιών παροχής πολιτικού ασύλου, έχουν οδηγήσει την Ελλάδα εκτός διεθνούς νομιμότητας.

Σύμφωνα με την πρόταση, που παραδόθηκε στον αρμόδιο υφυπουργό Σπ. Βούγια, θα ιδρυθούν 11 νέα ΚΕΠΥ σε Σάμο, Λέσβο, Χίο, Εβρο, Δωδεκάνησα, Αθήνα, Πάτρα, Ηγουμενίτσα, Θεσσαλονίκη, Βόλο και Κρήτη. Για όλα αυτά τα κέντρα, καθώς και για τα ειδικά κέντρα όπου θα παραπέπονται για περαιτέρω κράτηση οι αλλοδαποί των οποίων η απέλαση είναι εφικτή, θα καταρτιστεί ειδικό πλαίσιο λειτουργίας και ένας φορέας διαχείρησης.

Ιδρύεται κεντρική υπηρεσία που συντονίζει τη λειτουργίας τους, θα διοικείται από διευθυντή ο οποίος δεν θα προέρχεται από την περιφέρεια στην οποία ανήκει το κέντρο. Ο διευθυντής θα έχει υπερεξουσίες, δηλαδή θα εγκρίνει την εισήγηση της επιτροπής διαχωρισμού, θα εκτελεί τις αποφάσεις, θα έχει τον έλεγχο των εισερχομένων-εξερχομένων.

Η λειτουργία του κέντρου θα αξιολογείται από την ειδική επιτροπή, στην οποία θα μετέχουν εκπρόσωποι της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, κρατικών τοπικών φορεών, ΜΚΟ και ομάδων πολιτών που ασχολούνται με το θέμα. Ανά 200 κρατουμένους προβλέπονται 5 άτομα ιατρικό-νοσηλευτικό προσωπικό, 8 κοινωνικοί λειτουργοί, 2 ψυχολόγοι, 4 νομικοί, 2 ειδικοί σε θέματα παιδιού, ένας για θέματα εμπορίας ή βασανιστηρίων, διερμηνείς και διαπολιτισμικοί διαμεσολαβητές για όλες τις ομιλούμενες γλώσσες. Η παροχή ποιοτικής διερμηνείας είναι υποχρεωτική σε όλες τις διαδικασίες.

Η χρηματοδότηση της κατασκευής των κέντρων, που υπολογίζονται σε 4.530 τ.μ. ανά μονάδα, θα επιδιωχθεί να γίνει από το ταμείο Εξωτερικών Συνόρων της Ε.Ε., κονδύλια του οποίου διαχειρίζεται το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη. Το θέμα είναι εάν εν μέσω οικονομικής κρίσης εξασφαλιστεί τελικά η επαρκής χρηματοδότηση του όλου φιλόδοξου εγχειρήματος. *

* Καταγραφή προσωπικών δεδομένων από την ΕΛ.ΑΣ.

* Ιατρικά πορίσματα για περαιτέρω ενέργειες μέσα στο κέντρο (π.χ. παραπομπή σε νοσοκομείο, σε ψυχολόγο κ.α.

* Πλήρες κοινωνικό ιστορικό. Συντάσσεται από τους κοινωνικούς λειτουργούς και αφορά ζητήματα ανηλίκων, πιθανών θυμάτων βασανιστηρίων ή εμπορίας.

* Διερεύνηση των αναγκών διεθνούς προστασίας. Συμπληρώνεται από νομικούς με ειδική ερώτηση για τους λόγους αναχώρησης από τη χώρα και την επιθυμία του αλλοδαπού να υποβάλει αίτηση ασύλου.

* Ειδικό μέρος για τους ασυνόδευτους ανηλίκους, με ερωτήσεις για το προφίλ και την οικογένεια του παιδιού.

Οι ανήλικοι ξεχωριστά

Οι εμφανώς ανήλικοι τοποθετούνται σε ειδικό χώρο ανηλίκων.

Το ίδιο και εκείνοι για τους οποίους υπάρχει αμφισβήτηση. Η διαπίστωση γίνεται με ψυχο-κοινωνική εκτίμηση και αν δεν υπάρξει συμπέρασμα, με ιατρικές εξετάσεις, έπειτα από συναίνεση του ανηλίκου (π.χ. απλές ακτινογραφίες οστών). Η αμφιβολία αποτελεί τεκμήριο υπέρ του ανηλίκου.

Ζητείται να δημιουργηθούν περισσότερα κέντρα φιλοξενίας ασυνόδευτων ανηλίκων. Σήμερα λειτοργούν 6, συνολικής χωρητικότητας 340 κλινών, τα οποία είναι αδύνατον να εξυπηρετήσουν τις ανάγκες των ασυνόδευτων ανηλίκων που εισέρχονται παράνομα στη χώρα. Επειδή η οικονομική συγκυρία ίσως δεν επιτρέψει τη δημιουργία νέων κέντρων, πρέπει να δοθεί προτεραιότητα σε όσους έχουν μικρότερη ηλικία (π.χ. 13χρονοι ή ανήλικοι που έχουν υποστεί τραυματικές εμπειρίες και χρήζουν αυξημένης φροντίδας).

Δικαιώματα -υποχρεώσεις κρατουμένων

**Διασφαλίζεται ο σεβασμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και απαγορεύεται κάθε δυσμενής μεταχείριση, με βάση τη φυλή, το χρώμα, την εθνική καταγωγή, το θρήσκευμα, τις ιδεολογικές πεποιθήσεις. Ειδική μεταχείριση επιφυλάσσεται όταν το επιβάλλει η νομική ή πραγματική τους κατάσταση (ανήλικοι, έγκυες γυναίκες, άτομα με ειδικές ανάγκες κ.ά.).

**Οι αλλοδαποί πρέπει να συμμορφώνονται στις εντολές των αρμοδίων υπαλλήλων. Τα μέτρα φύλαξης και εξασφάλισης της ομαλής αυτής λειτουργίας δεν αποκλείουν την άσκηση των δικαιωμάτων τους. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, δικαιολογούνται περιορισμοί στους όρους διαβίωσης.

** Η διοίκηση εξασφαλίζει ιατρική και φαρμακευτική περίθαλψη επιπέδου ανάλογου με του λοιπού πληθυσμού. Οταν το απαιτεί η κατάσταση, εισάγονται σε δημόσιο νοσοκομείο.

** Η άθληση και η ψυχαγωγία των κρατουμένων γίνεται σε υπαίθριο ή εσωτερικό χώρο του κέντρου.

** Η θρησκευτική αγωγή είναι προαιρετική. Ο κρατούμενος έχει δικαίωμα να ασκεί τα θρησκευτικά του καθήκοντα. Καθένας δηλώνει, αν το επιθυμεί, το δόγμα στο οποίο ανήκει. Σε κάθε κέντρο υπάρχει κατάλληλος χώρος για εκδηλώσεις θρησκευτικής λατρείας.

** Εξασφαλίζεται τακτική και απρόσκοπτη επικοινωνία του προσώπου με την οικογένεια και το φιλικό περιβάλλον, καθώς και με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του.

** Οι κρατούμενοι επικοινωνούν με κοινόχρηστο τηλέφωνο με τους δικηγόρους τους. Δικαιούνται να στέλνουν επιστολές που δεν ελέγχονται, παρά μόνο για λόγους εθνικής ασφάλειας και διακρίβωσης ιδιαίτερα σοβαρών εγκλημάτων. Εάν δεν έχουν χρήματα, τα έξοδα επικοινωνίας αναλαμβάνει το κέντρο.

** Οι κρατούμενοι δικαιούνται άδειες απουσίας με απόφαση του διευθυντή. Σε περίπτωση απόρριψης, προβλέπεται προσφυγή.

** Εάν παραβιαστούν δικαιώματά του, ο κρατούμενος υποβάλλει αναφορά στο διευθυντή, ο οποίος οφείλει να απαντήσει αιτιολογημένα.

Πώς θα γίνεται ο διαχωρισμός

Τα βήματα που θα ακολουθούνται είναι τα εξής:

** Πρώτη ημέρα άφιξης: Ομαδική ενημέρωση των νεοαφιχθέντων (με ενημερωτικό φυλλάδιο και προφορικά) για το καθεστώς του κέντρου, τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους, πρώτη καταγραφή στοιχείων.

** Στις δύο πρώτες ημέρες: Πρώτος ιατρικός έλεγχος, γενική κλινική εξέταση, πρώτη εκτίμηση αναγκών διεθνούς προστασίας και συμπλήρωση βασικού ερωτηματολογίου.

** Στις 5-10 ημέρες: Διαπίστωση εθνικότητας, έρευνα για τους ανηλίκους. Η αστυνομία καταγράφει κατ' αρχάς την εθνικότητα του αλλοδαπού κατά δήλωσή του. Η διαπίστωση γίνεται με χρήση εξειδικευμένων μέσων και ενός θεσμοθετημένου και ελέγξιμου μηχανισμού, όχι αυθαίρετα. Απαγορεύεται ρητά η επαφή με τις αρχές της χώρας καταγωγής όσο διαρκεί η διαδικασία.

** Στις πρώτες 10 ημέρες: Κατάρτιση «προφίλ» ατόμου και παραπομπή.

***Ολη τη διάρκεια της 15θήμερης κράτησης: Ειδική κοινωνική, ψυχολογική, νομική και ιατρική βοήθεια. Παροχή ειδικών υπηρεσιών και φροντίδας για τους ανηλίκους και τα θύματα εμπορίας.

Του ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΕΡΒΑ